| تبليغات | X |
زندان قصر
حمام دوره قاجار
اولين مريضخانه دولتي به دستور ناصرالدين شاه و به همت ميرزاتقيخان اميركبير در سال 1266 يا 1290 قمري در خيابان سپه، نزديك ميدان حسنآباد افتتاح گرديد كه داراي داروخانه بود و ظرفيت درمان چهارصد بيمار را داشت. رئيس مريضخانه دولتي ميرزا محمدولي حكيمباشي بود و دكتر كازولاني حكيمباشي نيز مسئوليت مداواي بيماران را به عهده داشت. بناي اوليه مريضخانه اكنون تخريب شده است و بناي فعلي در سال 1319 شمسي به بيمارستان سينا تغيير نام يافت.
اولین مریض خانه
مجلس شورای ملی
مجلس شورای ملی
مجلس شورای ملی خیابان سپهسالار
مجلس شورای ملی
محل نخستين تگلرافخانه در جنوب خيابان خيام (جليل آباد قديم)، پشت ارگ، روبروي دهنه بازار گلوبندك قرار داشت و بعدها به كنار ميدان توپخانه (سپه) ابتداي خيابان ناصرخسرو از شمال انتقال داده شد. بناي جديد تلگرافخانه در سال 1304 قمري با نظارت عليقلي خان وزير علوم ساخته شد و اكنون تخريب شده است.
ساختمان مخابرات
ساختمان مخابرات
ساختمان مخابرات میدان توپخانه
فكر ايجاد پستخانه جديد نخستين بار در زمان فتحعلي شاه قاجار پيدا شد، ولي در زمان اميركبير اين انديشه و در سال 1266 قمري عملي شد و شفيع خان چاپارچي باشي به رياست دستگاه چاپارخانه تعيين گرديد.
چاپارخانه یا پست در کنار دروازه لاله زار توپخاته
قبل از تشكيل بلديه تهران ، اداره اي به نام داروغه در زمان قاجار ايجاد شده بود كه افرادش را محتسب مي گفتند و وظيفه آنها رسيدگي به اجناس و خواربار و كالاي مصرفي مردم و قيمت و كيفيت آنها بود و همچنين تعقيب و مجازات متخلفين. اين اداره در عهد ناصري نامش احتسابيه گرديد و كاركنان آن را عمله احتساب مي ناميدند كه عهده دار پاكيزگي و تنظيف كوچه و خيابان و مجراي آب ها گرديد.نخستين ساختمان بلديه به رياست دكتر خليل خان اعلم الدوله (ثقفي) در سال 1328 قمري روبروي سبزه ميدان در محلي به نام خيام خانه يا چادرخانه مستقر شد و تابلويي به طول يك متر و اندي بر بالايش نصب گرديد كه عبارت بلديه تهران بر روي آن بچشم مي خورد در سال 1300 خورشيدي ساختمان جديد بلديه در ميدان توپخانه بنا گذاشته شد و در سال 1304 خورشيدي به پايان رسيد.
شهرداری میدان توپخانه
شهرداری توپخانه
ساختمان شهرداری
شهرداری
ساختمان شهرداری میدان توپخانه
احتمالاً اولين سينمائي كه نام برده شده توسط اردشيرخان ارمني در قسمتي از ساختمان دو طبقه روبروي بانك ملي در خيابان فردوسي در طبقه دوم كه متعلق به وي بود ايجاد گرديد. بليطهاي چاپي آن دو قران بود ولي زنان حق ورود به چنين محلي نداشتند. سينما شامل يك سالن نسبتاً بزرگ با دو رديف صندلي بود و براي شروع فيلم، حداقل بيست نفر بايد جمع ميشدند. ابتدا يك نفر تار زن و يك نفر هم با دنبك شروع به نواختن آهنگ ميكردند و بعد از آن اردشير خان با لهجه فارسي - ارمني موضوع فيلم را شرح ميداد. سال چنين نمايشي حدود 1321 قمري تخمين زده شده است.
جزو اولین سینما خیابان علائ الدوله
راه آهن
میدان راه آهن
ایستگاه راه آهن تهران
رادیو تهران
ساختمان پست
اداره پست
ساختمان داد گستری
موزه ايران باستان نخستين موزه علمي ايران به شمار مي رود كه آثار مربوط به تمدن و هنر پيش از تاريخ تا دوره اسلامي را در خود جاي داده است. ساختمان اين موزه زير نظر آندره گدار- باستان شناس و باني و اولين رئيس دانشكده هنرهاي زيبا دانشگاه تهران- در سال 1314 شمسي آغاز و پس از دوسال به بهره برداري رسيد.
موزه ایران باستان خیابان سپه
ساختمان جنگ خیابان سخائی ۱۳۰۵ خورشیدی
ساختمان جنگ سرهنگ سخائی
ساختمان آگاهی
دورنمای شهر تهران در زمان شاه طهما سبی
دورنمای تهران
دورنماي باروتخانه بيرون شهر تهران 1256 قمري
حصار طهماسبی در وسط و حصار ناصری در اطراف دارالخلافه ناصری
+ نوشته شده توسط ِشا پور در سه شنبه هجدهم اردیبهشت 1386 و ساعت
19:42 |
محل اولیه دروازه حضرت عبدالعظیم یا دروازه اصفهان در مدخل کنونی بازار عباس آباد در شمال خیابان مولوی و ابتدای بازار حضرتی یا بازار دروازه قرار داشت. پس از گسترش شهر تهران و ایجاد حصار جدید، در میدان شوش واقع در خیابان شوش، احداث گردید.
دروازه شاه عبد العظيم
دروازه شاه عبد العظیم
شاه عبدالعظیم
عبد العظیم
محل این دروازه در شرق محله چال میدان و مدخل بازارچه نایب السلطنه در خیابان ری قرار داشت. دولاب دهي بسيار قديمي بود كه در جنوب شرق تهران و خارج از برج و باروي دوره صفوي قرار داشت و زمينهاي آن بيشتر براي صيفي كاري و ترهبار مصرف تهران كشت ميشد. در قسمت جنوبي دولاب، و در كنار جاده تهران به خراسان، بقعه ساده خشتي به نام سيده ملكه خاتون قرار داشت. سيده ملكه خاتون، به قول بسياري از تاريخ نويسان مادر مؤيدالدوله و فخرالدوله ديلمي بود كه به دليري و شجاعت معروف بود.
دروازه دولاب
محل اولیه این دروازه در شمال محله عودلاجان در مدخل پامنار واقع در خیابان امیرکبیر فعلی قرارداشت.
در وازه شمیران
این دروازه ابتدا در مدخل بازارچه قوام الدوله در میدان شاهپور سابق(وحدت اسلامی فعلی) قرارداشت.
دوازه ارگ
دوازه ارگ
در انتهاي خيابان باب همايون كه نيمه شمالي محوطه ارگ را از شمال به جنوب به دو قسمت ميكرد، و در محل دروازه قديمي كه افغانها در حصار ارگ تهران براي موارد اضطراري و فرار ايجاد كرده بودند، در سال 1288 قمري. همزمان با ايجاد خيابان الماسيه دروازه بزرگي ساخته شد كه به همان نام قديم آن يعني دروازه دولت معروف گرديد. اين دروازه از سويي به ميدان جديدالتأسيس توپخانه باز ميشد، و از سوي ديگر به ارگ راه داشت. دروازه دولت قديم بنايي سه طبقه و سه دهانه رفيع و عظيم بود، كه دهانة مياني آن بزرگتر بود. بالاي دهانه هاي طرفين دو اتاق قرينه يكديگر ساخته بودند. بنا به طوركلي با كاشيكاري نسبتاً زيبايي آراسته شده بود. درهاي دروازه را از چدن يكپارچه در قورخانه دولتي ريخته بودند، و ساختن اينگونه درهاي بزرگ يكپارچه در تهران تا آن زمان سابقه نداشت
دروازه دولت
دوازه دولت خیابان توپخانه
دوازه دولت قدیم خیابان الماسیه
دروازه دولت
دروازه محمديه يكي از انگشتشمار بناهايي است كه به روزگار پادشاهي محمدشاه قاجار در تهران ساخته شد. اين دروازه را، دروازه نو يا دروازه غار قديم نيز ميناميدند. كاشيهاي اين دروازه كار استاد محمدقلي كاشي پز شيرازي است، و تاريخ ساخت آن 1263 قمري. است. دروازه نو در محله عباس آباد جنوب (بازار) نزديك ميدان اعدام قرار داشت و نقش پيكار ر ستم و ديو بر كاشي بالاي آن مشاهده ميشد.
دروازه نو
پس از گسترش شهر تهران و احداث حصار جدید، محل جدید دروازه شمیران در حوالی میدان ابوعلی سینا پائین تر از پل چوبی قرار گرفت
دروازه شمیران
این دروازه در حوالی خیابان شوش و تقاطع خیابان تختی احداث شده بود.
دروازه خانی آباد نو
این دروازه حوالی تقاطع خیابان حافظ و انقلاب(چهارراه کالج) قرارداشت
دروازه یوسف آباد
دروازه دوشان تپه
دروازه دوشان تپه
دروازه دولاب از دون
دروازه دولاب از بیرون
در وازه خراسان بیرون
بعد از گسترش شهر تهران، دروازه قزوین در محل فعلی میدان قزوین در خیابان کارگر احداث شد.
دروازه قزوین بیرون شهر
دروازه قزوین بیرون
پل دروازه قزوین
این دروازه در حوالی میدان گمرک فعلی واقع در خیابان کارگر قرار داشت دروازه گمرک از درون شهر
این دروازه در حوالی میدان غار یا میدان شهید هرندی فعلی واقع در خیابان شوش احداث شده بود.
دوازه غار
دروازه جنوبی ارک یا تخته پل در جنوب ارک سلطنتی مشرف به خیابان بوذر جمهری یا 15 خرداد قرار داشت.
دروازه جنوبی ارگ مقابل تخته پل
میدان ارگ جنوبی مقابل تخته پل
این دروازه در محل فعلی خیابان انقلاب و سعدی قرار داشت
دروازه دولت از بیرون شهر
دروازه دولت در حال تخریب
این دروازه در مدخل میدان مشق واقع در خیابان سپه در غرب میدان توپخانه قرار داشت.
دروازه میدان مشق
دروازه ناصریه
این دروازه در مدخل خیابان امیرکبیر واقع در جنوب شرق میدان توپخانه قرار داشت.
دروازه چراغ گاز در میدان توپخانه
بانک شاهی و دروازه چراغ گاز در میدان توپخانه
خیابان چراغ گاز
بدنه شمالی توپخانه و دروازه لاله زار
+ نوشته شده توسط ِشا پور در سه شنبه هجدهم اردیبهشت 1386 و ساعت
18:45 |
قصر قاجار در سال 1213 قمري به دستور فتحعلي شاه قاجار، در فاصله نيم فرسنگي خارج از تهران (و در محل زندان قصر كنوني) بر بالاي تپهاي بنا شد به طوري كه بر قصرهاي مرتفع ديگر تسلط داشت. اين قصر گذشته از بناي اصلي سردر، حوضخانه، آمفيتئاتر، كوشك، حمام و ابنيه ديگري هم داشت. نماي قصر از بيرون با آجر و كاشي، و از داخل با نقاشي ديواري و آينه كاري و درهاي خاتم تزئين گرديده بود
قصر قاجار
قصر قاجار
قصر قاجار
قصر قجر دوره قاجار
حوضخانه قصر قجر
قصر قاجار سال ۱۸۴۸ میلادی
كاخ گلستان يكي از قديمي ترين بخش هاي تهران محسوب مي شود و تاريخچه آن به دوره شاه طهماسب اول صفوي پس از كشيدن حصار به دور شهر تهران بر مي گردد. پادشاهان صفوي همچون شاه عباس، شاه سليمان و شاه سلطان حسين در اين مجموعه اقامت داشته اند. محوطه كاخ گلستان پيش از اينكه به صورت كنوني يعني باغي يكپارچه درآيد، از حياط و باغچه هاي متعددي تشكيل شده بود كه هر كدام نامي ويژه چون نارنجستان، سروستان و غيره داشت. حوض ها، حوضچه هاي كوچك با كاشي هايي به رنگ آبي در كف آنها و پاشويه، رقص فواره ها و جويبارها، اين محوطه را بسيار شاعرانه و خيال انگيز و زيبا جلوه گر مي ساخت. در هر حياط يا باغچه نيز يك يا چند عمارت ساخته شده بود از جمله در ضلع شمالي سردر الماسيه، كلاه فرنگي، چهلستون، تالار عاج(بعدها سفره خانه) ، تالار سلام كه مراسم سلام هاي رسمي در آن انجام مي گرفت. عمارت خلوت كريمخاني در زمان او در كاخ گلستان ساخته شد. عمارت بادگير، عمارت خروجي و تالار الماس در زمان فتحعلي شاه به مجموعه ارك اضافه گرديد. به دستور ناصرالدين شاه بسياري از ساختمان ها و محوطه هاي قديمي تخريب و بناها و فضاهاي جديد به ارك اضافه مي گردد از جمله عمارت شمس العماره (4-1282 قمري) ، تكيه دولت(1285 قمري) ، عمارت تالار موزه(4-1291 قمري) ، عمارت حرمخانه(1300 قمري) ، سردر شمس العماره(1303 قمري) ، عمارت خوابگاه(4-1303 قمري) و كاخ ابيض(9-1306 قمري) را مي توان نام برد.
کاخ گلستان
عمارت گلستان در کاخ گلستان
بناي قديمي كاخ نياوران در دوران فتحعلي شاه ساخته شد. ابتدا داراي عمارتي جزئي بود و شاه در فصل ييلاق گهگاه به آنجا ميرفت، بعدها در زمان محمدشاه قاجار قدري بر اين بنا افزوده شد، اما در سال 1267 قمري به دستور ناصرالدين شاه و به مباشرت حاج علي خان اعتمادالسلطنه، بناي قديمي به كلي ويران و قصر و عمارتي عالي به جاي آن احداث شد و چون مشرف به دامنه كوه البرز و تمام تهران بود، آن را جهان نما خواندند. اين كاخ مجدداً در سال 1297 قمري توسعه يافت و به صاحبقرانيه مشهور شد. وجه تسميه صاحبقران از آن جهت است كه چون سلطنت ناصرالدينشاه به سي سال رسيد، مقرر شد كه نياوران را صاحبقرانيه بخوانند. اندرون صاحبقرانيه يكي از بهترين اندرونهاي سلطنتي به شمار ميرفت و قريب به چهل منزل جداجدا كه هر يك اقلاً سه اتاق داشت و براي زنان حرم ساخته شده بود. شاه اغلب اوقات خود را در زيرزمين خنك عمارت كه در زير تالار بزرگ قرار داشت ميگذراند و اين تالار براي پذيرايي رسمي و سلامهاي ايام عيد ساخته شده بود. درون تالار با چلچراغهاي ظريف بلوري، گلدانهاي چيني بزرگ، پيانوي بسيار بزرگ، جامهاي شيشهاي، قاليهاي زيبا، پارچههاي زربفت و گلدوزي و قلابدوزي شده و پردههاي نقاشي كار محمودخان ملكالشعرا زينت يافته بود. در سمت چپ عمارت صاحبقرانيه، عمارت انيس الدوله بود كه ديواري آن را از منازل ساير اهل حرم جدا ميكرد. اين عمارت سابقاً براي مهد عليا، مادر شاه، ساخته شده بود. كاخ صاحبقرانيه داراي قنات اختصاصي بود به طوري كه مقدار زيادي آب در نهرهايي كه كف آنها را از كاشي پوشانيده بودند و در هر گوشه باغ جريان داشت، روان بود. از ديگر كاخهاي نياوران، يكي كاخ احمدشاهي و ديگري كاخ محمدشاهي بوده است.
کاخ صاحبقرانیه - نیاوران
کاخ صاحب قرانیه
کاخ صاحب قرانیه
کاخ صاحبقرانیه
قصر سلطنت آباد
قصر سلطنت آباد
سر در قصر سلطنت آباد
باغ و كاخ اميريه توسط كامران ميرزا نايبالسلطنه بنا شد. اين قصر در ميان يك باغ بزرگ قرار داشت كه از نظر باغسازي و گوناگوني درختان، و زيبايي خيابان و جدولبندي، وجود درياچهها و جزاير و فوارهها و آبشارها و تپههاي مصنوعي، تنوع گلها و گياهان ايراني و خارجي و گلخانههاي متعدد در تهران مانند نداشت. براي نگهداري باغ از باغبانهاي ايراني و فرنگي استفاده ميشد. كاخ اميريه بنايي دو طبقه و داراي تالارها و اتاقهاي وسيع و مجلل بود كه براي تزئين آنها از حجاري، كاشيكاري، گچبري، و نقاشي ديواري استفاده كرده بودند. بر ديوارهاي تالار مركزي تصاوير پادشاهان ايران از زمان كيومرث به بعد نقاشي شده بود، حوضخانه بنا نيز از نظر آينهكاري و گچبري و حجاري بر مرمر با كاخهاي سلطنتي برابري ميكرد. اين كاخ در سال 1201 شمسي. به دانشكده افسري تبديل گرديد. به غير از اين بنا، ساختمان ديگري نيز كه به عمارت جديد امير مشهور شد در باغ اميريه بنا گرديد، كه اثري از آن بر جاي نيست
قصر امیریه
قصر امیریه
عمارت عشرت آباد در سال 1291 قمري به امر ناصرالدين شاه ساخته شد. طرح آن به دست اعتمادالسلطنه ريخته شد و موقعيت آن در شمال شرقي تهران و بيرون از دروازه شميران بين نگارستان (ميدان بهارستان) و قصر قاجار (زندان قصر) قرار داشت. باغ عشرت آباد داراي كاخها و كوشكهاي وسيع و زيبا بود و ناصرالدين شاه شخصاً گاهي مبادرت به درختكاري در آن ميكرد. در وسط باغ، حوض و چشمه و فواره متعددي وجود داشت. دور تا دور اين حوض بزرگ، حدود سي خانه كوچك دو اتاقه به شكل نيم دايره ساخته شده بود و در هر كدام، يكي از زنان شاه ساكن بودند. اين باغ بيشتر به محل برگزاري مراسم عروسي شاه اختصاص داشت. ساختمان كلاه فرنگي، به صورت برج زيباي چهار مرتبه و با نمايي موزون در اين باغ احداث شده بود. پوشش سقف طبقه چهارم از شيرواني بود، طبقه سوم آن داراي شاهنشين با آينه كاري و مقرنس بود كه از جمله ساختمان كلاه فرنگي عصر خود به شمار ميرفت. ناصرالدين شاه عمارت كلاه فرنگي را براي اقامت انيس الدوله اختصاص داده بود.
کاخ کلاه فرنگی
کلاه فرنگی
حرمخانه کلاه
در اواخر پادشاهي ناصرالدين شاه چون سلطان عبدالحميد پادشاه عثماني مقداري اثاث عالي شامل چند دست مبل لويي شانزده و پردههاي مخمل و آينههاي بزرگ و مجسمههاي برنزي و طلا و چند قطعه قالي بافت تركيه براي ناصرالدين شاه هديه فرستاد، او بر آن شد كه ساختماني در گوشه جنوب غربي باغ گلستان بنا كند و اين اثاث را در آن جاي دهد. گفته ميشود كه نقشه آن را هم وي شخصاً طرح نموده بود. اين بنا بين سالهاي 1306 و 1309 قمري. ساخته شد و به سبب سفيدي رنگ بنا و به كار بردن مرمر سفيد در سرسرا و پلههاي ان، كاغ ابيض ناميدند. اين كاخ از آغاز، محل كار صدراعظم ها و سپس نخست وزيران و مقر تشكيل هيئت وزيران شد. پس از انتقال نخست وزيري به محل جديد، كاخ ابيض به محل تشكيل نمايشگاههاي موقت و سرانجام به محل موزه مردم شناسي اختصاص يافت.
کاخ ابیض
کاخ ابیض
قصر یاقوت یا سرخه حصار
قصر یا قوت یا سرخه حصار
قصر یاقوت یا سرخه حصار
قصر یاقوت
عمارت و باغ كامرانيه شميران را، كامران ميرزا نايبالسلطنه پسرسوم ناصرالدين شاه ملقب به (اميركبير) وزير جنگ بنا كرد. وي اين باغ را در حدود سال 1295 قمري. از ميرزا سعيد خان وزير امور خارجه خريداري كرد. كامران ميرزا در آنجا قصر بزرگي شامل بناهاي متعدد و چون بيروني، اندروني، منازل خدمه و از جمله عمارت كلاه فرنگي زيبايي بنا كرد. وي باغ را توسعه داد و انواع درختهاي گرمسيري و سردسيري را از نقاط مختلف ايران و خارج آورد و در باغ كاشت، و گلخانهها و گرمخانههاي متعدد براي نگاهداري و پرورشش گلها و درختان تازه ايجاد كرد. حتي شماري باغبانهاي فرنگي بدين منظور استخدام كرد. بدين ترتيب باغ وي به صورت يكي از زيباترين باغهاي تهران درآمد. اين بنا اكنون تخريب گرديده است.
قصر کامرنیه
قصر فرح آباد در قرية فرح آباد كه پيش از توسعه تهران در خارج از شهر قرار داشت و متصل به دوشان تپه بود در سال 1321 قمري در زمان پادشاهي مظفرالدين شاه قاجار و به دستور او بنا شد و كار ساختماني به سال 1322 قمري پاياين يافت و به دست خود او افتتاح گرديد. اثاث و تزئينات اين كاخ در نوع خود بسيار نفيس و پر ارزش بود. در زمان احمد شاه واپسين پادشاه سلسلة قاجاريه عمارت اندروني جديدي در كنار قصر فرح آباد آغاز شد، اما هرگز به پايان نرسيد. محوطة كاخ داراي استخر و مجسمههاي زيبا بود، و تالارهاي كاخ به وسيلة تابلوهاي زيبا به ويژه كارهاي كمالالملك و آثار پرارزش هنري و عتيقه تزئين شده بود. در سالهاي اخير در آنجا باغ وحشي كوچك، و اصطبلي براي نگاهداري اسبهاي مسابقه تأسيس كرده بودند
قصر فرح آباد
+ نوشته شده توسط ِشا پور در یکشنبه شانزدهم اردیبهشت 1386 و ساعت
16:57 |
سر در عالی قاپو
سردر نقاره خانه و توپ مروارید
سر در کاخ دوشان تپه
سردر مجلس دوره قاجار
سر در مجلس شوری ملی
سر در غور خانه
در سال 1303 قمري در سمت جنوبي شمس العماره، ساختمان سردر شمس العماره به عنوان يكي از ورودي هاي كاخ گلستان از سمت خيابان ناصريه ساخته شد و نظارت آن را امين السلطان به عهده داشت. در سال 1305 قمري ميداني در جلوي سردر شمس العماره به نام جلوخان شمس العماره احداث شد و حوضي نيز با آب فواره در آن قرار گرفت.
سر در شمس العماره
سر در شمس العماره
سر در پارک اتابک
سر در سلطنت آباد
سر در کاخ مر مر
سر در عالی قاپو - دیوانه خانه
كاروانسرا در بزرگي رو به طرف بازار دارد و از اين در حياط بزرگي كه صحن كاروانسرا است وارد مي شدند. صحن كاروانسرا با تخته سنگهاي بزرگ فرش و در وسط آن حوضي زيبا از سنگ ساخته شده است. دور تا دور صحن را در دو طبقه غرفه هايي فرا گرفته اند كه همه آنها پنجره هايي با چوبهاي مشبك و منبت كاري شده به طرف حياط دارند و در اين غرفه ها تجار مي نشينند و كالاي خود را براي فروش عرضه مي كنند. مدخل غرفه ها يك سردر بزرگ است كه كاشي كاري هاي زيبايي دارد و اين كاروانسرا در حقيقت يك مجموعه بزرگ تجاري را تشكيل مي دهد.
کاروانسرای امیر
حرمخانه و خوابگاه ناصري كه محل آن در پشت عمارت برليان و تالار موزه قرار داشت. از سمت شرق به خيابان ناصرخسرو و از سمت شمال به سردر الماسيه و از غرب به مسجد مادرشاه تا پشت خلوت كريمخاني راه داشت. عمارت قديم حرمخانه شامل بناهاي متعددي بود كه به تدريج از زمان كريمخان زند و سپس آقا محمد خان و فتحعلي شاه بناي آنها آغاز گرديد. در دورانهاي بعد يعني زمان محمدشاه ابنيه ديگري به آن افزوده شد. در سال 1300 قمري اكثر ساختمانهاي حرمخانه كه دوره فتحعلي شاه در سال 1219 قمري ساخته شده بودند، ويران كردند. و به جاي آن بناي جديدي به نام فرحآباد برپا ساختند. معمار اين بنا حاج ابوالحسن معمار باشي بود.
حرمسرای فرح آباد
عمارت خاصه يا خلوت كريمخاني هنوز هم در بخش غربي باغ گلستان در گوشهاي متصل به ديوار موزه كاخ گلستان قرار دارد. اين عمارت بنايي است شامل يك ايوان سه دهنه سرپوشيده و ستوندار كه در ميان آن حوض جوشي ساخته شده و آب قنات شاه از ميان آن بيرون مي رفت و در باغهاي سلطني جريان پيدا ميكرد
عمارت خلوت كريم خاني
بنياد بنايي كه به ايوان تخت مرمر مشهور است به سال 1173 قمري به دستور كريمخان زند نهاده شد. بناي نخستين، ايوانخانه و ايوان دارالاماره ناميده ميشد. در سال 1206 قمري كه شيراز به دست آقا محمدخان افتاد، دستور داد قصر وكيل را كه از بناهاي كريم خان بود ويران سازند، و ستونهاي سنگي يكپارچه، درهاي خاتم، آينههاي قدي، و سنگهاي مرمر حجاري شده آن را براي ساختن بنايي تازه به تهران حمل كنند، و در ايوان ديوانخانه وكيل به كار برند. بناي ايوان دارالاماره پس از تغييرات زمان آقا محمدخان، همواره محل برگزاري مراسم رسمي در عيدها و جشنها بود. در زمان فتحعلي شاه تغييرات كوچكي در معماري و تزيينات اين بنا انجام گرفت. از جمله تخت مرمر را به عنوان يك تخت ثابت در ايوان مستقر ساختند. پيش از آن براي برگزاري مراسم در ايوان اين بنا از تخت طاووس استفاده ميشد كه به سبب جواهرنشان بودنش، ناچار ميشدند براي برگزاري مراسم آن را با مشكلات زياد حمل و نقل كنند.
ايوان و تخت مرمر
تخت مرمر
عمارت تخت مرمر
قصر و باغ نگارستان از بناهاي دورة فتحعلي شاه قاجار است. نگارستان به هنگام بنياد (1222 قمري) خارج از شهر تهران بود و ساخت آن تا سال 1226 قمري به طول انجاميد و يكي از بزرگترين و نامورترين كاخها و باغهاي تهران به شمار ميآمد. در سمت جنوبي اين قصر ميدان بزرگي بود كه در روزهاي عيد قربان مراسم شتر قرباني در آن ميدان انجام ميگرفت. (ميداني كه بعدها به ميدان بهارستان مشهور شد). باغ نگارستان داراي خيابانبندي منظم و درختكاري و گلكاري درخور توجهي بود. چندين عمارت بزرگ و كوچك در داخل باغ به طور مجزا ساخته شده بود، كه عبارت بود از حوضحانه، كلاه فرنگي، حمام سرسره، اندرون و ... سردر اصلي باغ كه دو طبقه بود در بخش جنوبي قرار داشت. از امتيازات اين بنا وجود تابلوهاي نقاشي بود كه تصاوير فتحعلي شاه و شاهزادگان و درباريان را نشان ميداد و بر ديوارهاي تالار اين كاخ نصب شده بود. از جمله تابلو نقاشي اين عمارت، تابلو مجلس سلام فتحعلي شاه بود. از اين تابلوها كپي تازهاي در سال 1322 قمري به وسيله مصورالممالك تهيه گرديده است كه هم اكنون در وزارت امور خارجه نگاهداري ميشود. از مجموعه بناهاي نگارستان تنها حوضخانه آن باقي مانده كه هم اكنون موزه هنرهاي ملي ايران در آن داير است. موقعيت باغ نگارستان با توجه به وضعيت امروز، در ضلع غربي خيابان بهارستان، در شمال ميدان بهارستان، يعني جايي كه امروز ساختمانهاي سازمان برنامه، وزارت ارشاد و بقاياي دانشسراي عالي سابق در شمال آن واقع است، قرار داشت. مهمترين وقايع باغ نگارستان عبارتند از : جلوس محمدشاه بر تخت شاهي در 22 شعبان 1250 قمري. . قتل قائم مقام فراهاني در 24 صفر 1351 قمري. در محل حوضخانه و به دستور محمدشاه قاجار.
عمارت نگارستان
باغ و عمارت لالهزار از آثار دوره فتحعلي شاه قاجار است كه به تدريج در دورههاي بعد به ويژه در زمان ناصرالدين شاه بر وسعت و عمارت آن افزوده شد. اين باغ كه در اصل متعلق به رضاقلي خان للـه باشي بود، يكي از گستردهترين و سرسبزترين باغهاي شهر تهران به شمار ميآمد كه در تابستان هواي بسيار خنكي داشت. طول اين باغ از شمال به جنوب در حدود يكهزار ذرع بود و دو بناي مجزا در آن ساخته شده بود، بناي اصلي كه عمارتي دو طبقه شامل تالارها و اتاقهاي متعدد بود، و بناي ديگري كه به كلاه فرنگي شهرت داشت و از بناهاي زيباي عصر خود محسوب ميگرديد. در محل اين باغ و عمارت، از سفرا و نمايندگان دولتهاي خارجي پذيرايي ميشد. در شرق باغ قفسههايي براي نگاهداري و حوش مانند شير، پلنگ، گرگ، خرس، و پرندگان ساخته بودند و به همين سبب باغ لالهزار را باغ وحش نيز ميخواندند. باغ لالهزار بعدها از صورت باغ بيرون آمد و پس از قطع اشجار و درختان آن، دو خيابان عمده در آن احداث كردند كه يكي همين خيابان لالهزار و ديگري خيابان لختي ها (سعدي كنوني) گرديد. قائم مقام فراهاني ابتدا در باغ لالهزار اقامت داشت و از آنجا به باغ نگارستان رفت. بعدها ناصرالدين شاه لالهزار را به نودهزار تومان فروخت و باغ آن به ديوان خانه عدليه در سال 1304 قمري اختصاص داده شد.
باغ لاله زار که بعدا تبدیل به خیابان لاله زار گشت
عمارت و باغ لاله زار
عمارت بادگير به روزگار فتحعلي شاه در ضلع جنوبي باغ گلستان بنا گرديد. اما در زمان ناصرالدين شاه در سالهاي 1278 و 1281 قمري. دگرگونيهايي در آن پديد آوردند. نام عمارت بادگير به آن سبب به اين بنا داده شد كه در زير تالار و عمارت، حوضخانه وسيعي وجود داشت كه در چهار گوشه آن چهار بادگير بلند از كاشي معرق ساختهاند كه هواي آن را به خوبي تهويه ميكرد و آن را خنك نگاه ميداشت. به طوري كه در تابستان اگر پادشاهان قاجار به ييلاق نميرفتند، از اين حوضخانه استفاده ميكردند. اين بنا داراي تالاري بزرگ و اتاقهاي آينهكاري و نقاشي شده، و گچبريهاي زيباست و آثار پر ارزشي در اين عمارت قرار دارد از جمله: پردهاي كه ضيافت باشكوهي را در مراسم عروسي نايبالسلطنه نشان ميدهد، زره بسيار قديمي ايراني كه به نحو اعجابانگيزي قلمزني شده بود، ساعت پاندول دار يادآوري محاصره پاريس در سال 1871 ميلادي و ساعت ديواري طلائي به شكل طاووس. تاجگذاري مظفرالدين شاه در يكي از همين عمارتهاي بادگير و بر روي تخت طاووس برگزار شد.
عمارت بادگیر
عمارت باد گیر در کاخ گلستان
بادگیر کاخ گلستان و تکیه دولت
عمارت و میدان اسب دوانی
عمارت اسبدوانی
برج میدان اسب دوانی
ميدان اسبدواني يا باغشاه كه در غرب تهران قرار داشت و خارج از محدوده شهري بود، بناي آن از دوره فتحعلي شاه است كه به منظور اسبدواني و چابكسواري احداث شد. بعدها نيز بناهايي بدان افزود تا اينكه در عهد ناصرالدين شاه و در حدود سال 1299 قمري كوشك هاي معتبر و بناهاي عالي در آنجا ساختند. در ميدان اسبدواني، گذشته از بناي اصلي، برجي نيز ساخته شده بود كه آن برج نيز در آغاز شش طبقه بوده و سپس با برداشتن دو طبقه بالايي آن به برجي چهار طبقه تبديل گرديد. به سبب وجود محوطه مشجر، چهارصد فواره و درياچه بزرگي كه از آب قنات ميدان پديد آمده بود، ميدان اسبدواني را باغشاه ميخواندند. از ديدنيهاي باغشاه يكي هم مجسمة سواره ناصرالدين شاه بود كه در وسط درياچه باغ بر سكويي قرار داشت. اين مجسمه به سال 1304 قمري در قورخانه تهران به دست استادان ايراني با چدن ريخته شد. باغ وحش مختصري نيز در قسمت جنوبي باغ درنظر گرفته شده بود. باغشاه بعدها به محل استقرار سربازها و لشگر گارد اختصاص يافت. از رويدادهاي باغشاه يكي فرامين محمدعلي شاه قاجار براي سركوب، مقابله و محاكمه مشروطه خواهان بود و ديگري فرمان توپ بستن مجلس شوراي ملي ميباشد كه از آن محل صادر شد.
برجی در باغ شاه
عمارت خروجي كه از بناهاي قديمي داخل محوطه باغ گلستان به حساب ميآمد و امروزه از آن اثري برجاي نيست، شامل ساختماني بزرگ و طولاني بود كه محوطه باغ گلستان را از شرق به غرب به دو بخش تقسيم ميكرد. اين عمارت دورو از بناهاي تالار آينه گلستان، اتاق موزه، صندوقخانه و رختدارخانه تشكيل ميشود. بناي عمارت خروجي در زمان آقامحمدخان آغاز گرديد و ساختمان آن تا سال 1216 قمري. به درازا كشيد. تالار آينه گلستان، كه نام كاخ و باغ گلستان از آن گرفته شد، تالاري بود كه از زدو سو داراي دو ستون بود، و با آينههاي بسيار آراسته شده بود، و تخت طاووسي در آن قرار داشت. اتاق موزه نيز كه نخستين موزه ايران به شمار ميآيد، از بناهاي اين ساختمان به شمار ميآيد.
خروجی عمارت کاخ گلستان
عمارت نظمیه
باغ نظاميه در جنوب ميدان بهارستان قرار داشت. اين باغ را ميرزا آقاخان نوري در سال 1270 قمري. (1232 شمسي) براي پسر خود ميرزا كاظمخان نظام الملك ساخت و تكميل آن به مدت سه سال طول كشيد. اين باغ حدود پنجاه هكتار بود و تا ميدان توپخانه (سپه) امتداد داشت. بعدها، قسمتهائي از آن باغ به فروش رفت و سرانجام باغي ماند كه محله نظاميه را دربر گرفت و بعدها بخشي از آن را ظل سلطان خريد و عمارتهاي مسعوديه را در آن ساخت. در فصل بهار و تابستان باغ نظاميه از انواع گلها پر ميشد و يكي از تفريگاههاي اهالي تهران به شمار ميرفت. اين باغ و عمارت بعدها به عنوان املاك سلطنتي در تملك ناصرالدين شاه درآمد. قصر آن سردر مجزا و زيبائي داشت كه از آن وارد باغ ميشدند. عمارت كلاه فرنگي كه معمولاً در باغهاي ايران بنا ميشد، نيز در اين باغ احداث گرديده بود در چهار طرف كلاه فرنگي، حوضها با فوارههاي زيبائي قرار داشت.عمارت كلاه فرنگي توسط خيابان سنگفرشي كه اطراف آن را چنارهاي بلند پوشانده بود به استخر بزرگي منتهي ميشد. كنار استخر، ساختمان اصلي قصر قرار داشت، اثاث و مبل قصر تماماً از انواع اروپايي بود. يكي از امتيازات بزرگ نظاميه، وجود تابلوهاي نقاشي رنگ روغني صف سلام ناصرالدين شاه بود كه ابوالحسن خان نقاشباشي (صنيع الملك) آنها را كشيده بود. شمار اين تابلوها هفت عدد بود كه نقاشي آنها دو سال به درازا كشيد، يعني از سال 1271 قمري (كه پايان بناي نظاميه بود) تا سال 1273 قمري. اين تابلوها هماكنون در موزه ايران باستان نگاهداري ميشوند. عمارت نظاميه پيش از ويراني به رستوراني به نام لقانطه تبديل گرديده بود.
عمارت نظاميه
نظا ميه
پارك و عمارت امينالدوله در گوشه شمال شرقي حصار جديد تهران توسط حاج ميرزا علي خان امين الدوله (1275-1322 قمري.) ايجاد گرديد. اين پارك كه در نزديكي دروازه شميران قرار داشت از پاركهاي بزرگ و مصفاي تهران قديم به شمار ميآمد. امينالدوله داراي مناصب مختلف در دوره ناصري بود و در دوره مظفرالدين شاه گذشته از رسيدن به مقام صدراعظمي، دختر شاه (فخرالدوله) را براي پسرش گرفت. او را بايد از مردان ثروتمند دوره قاجاريه به شمار آورد. از اقدامات مفيد او تأسيس كارخانه قند كهريزك، كارخانه كبريتسازي در الهيه، تأسيس مدرسه رشديه و سازمان پست به شيوه جديد است.
عمارت امين الدوله
كلاه فرنگي پارك امين الدوله
عمارت امين الدوله
عمارت و پارك امين الدوله
عمارت مسعوديه يا عمارت ظلالسلطان در ضلع جنوب غربي ميدان بهارستان قرار داشته ، و بخشي از باغ نظاميه بود كه در سال 1295 قمري. (1251 شمسي) توسط مسعود ميرزا ظلالسلطان پسر چهارم ناصرالدين شاه خريداري شد و چند عمارت جديد به آن افزود (كه مجموعه آن را به چهل واحد نوشتهاند). ظلالسلطان حاكم بخشهاي مختلف غرب و جنوب و مركز ايران از جمله اصفهان بود. از مجموعه عمارات مسعوديه، قسمتهاي اندروني شامل حرمسرا و اقامتگاه ظلالسلطان اثري باقي نمانده است. از قسمت بيروني، فقط پنج عمارت باقي مانده است كه عبارتند از : 1- عمارت ديوانخانه 2- عمارت سفرهخانه و حوضخانه 3- عمارت مشيرالملكي 4- عمارت سردر ورودي اصلي 5- عمارت سيد جوادي در سال 1304 شمسي، عمارت مسعوديه از بازماندگان ظلالسلطان خريداري گرديد و به عنوان فضاي اداري در اختيار وزارت آموزش و پرورش قرار گرفت كه از آن به عنوان انبار وسايل اسقاطي استفاده ميشد و اكنون اين محل تحت نظارت سازمان ميراث فرهنگي كشور است. پارك مسعوديه از نظر گلكاري و باغسازي از پاركهاي زيباي تهران در آن زمان به شمار ميرفت.
عمارت مسعوديه
مسعوديه
مسعوديه
پارك و عمارت اتابك به وسيله ميرزا علي اصغرخان امينالسلطان ثاني صدراعظم ناصرالدين شاه بنا گرديد. تاريخ بناي اين پارك و عمارت بايستي بين سالهاي 6-1304 قمري. باشد. پس از قتل اتابك در سال 1325 قمري. پارك و عمارت او كه در گرو بانك استقراضي روس بود به تصرف سفارتخانه روسيه درآمد. بناي اتابكي در سال 1340 قمري. دچار حريق شد و ويران گرديد.
عمارت و پارك اتابك
عمارت و پارك اتابك
سر در پارك اتابك
شمسالعماره يكي از نخستين بناهاي بلند تهران قديم به شمار ميآيد. اين بنا در سال 1282 قمري. به دستور ناصرالدين شاه و مباشرت دوستعلي خان نظام الدوله (معيرالممالك) و توسط علي محمد كاشي طراحي و ساخته شد و محل آن را در شرق ارگ و در ضلع غربي خيابان ناصرخسرو انتخاب كردند و در سال 1284 قمري. كار بنا پايان يافت. طرح بناي شمسالعماره از ايده فكر فرانسويان الهام گرفته بود و به سبب داشتن نقشه مناسب و زيبا و آرايههاي ساختماني چون گچبري، آينهكاري، حجاري سنگ مرمر ممتاز منبت شده، كاشيكاري، و نقاشيهاي ديواري، يكي از زيباترين بناهاي تاريخي تهران به شمار ميآيد و پنج طبقه دارد و دو برج در طرفين آن است. معيرالممالك نه تنها اين بنا را به خرج خود ساخت، بلكه اثاث و فرشها و مبل هاي ممتاز و اشياء گرانبها و پرده هاي نفيس آن را نيز خود خريد و بنا را به طور كامل و آماده استفاده به ناصرالدين شاه پيشكش كرد. ناصرالدين شاه و مهمانان وي و اهل حرم از بالاي آن ميتوانستند دورنماي شهر و مناظر اطراف را تماشا كنند . این عمارت به علت ارتفاع آن، از بسياري نقاط شهر قابل رويت بوده است.
عمارت شمس العماره
عمارت شمس العماره
عمارت شمس العماره
سر در شمس العماره
سر در شمس العماره
عمارت شمس العماره
يكي از مشهورترين بناهايي كه در زمان ناصرالدين شاه ساخته شد، تكيه دولت بود. محل آن در ضلع جنوب شرقي ارگ قرار داشت و براي احداث آن، قسمتي از محل زندان خانه دولتي، سياه چال (انبار)، گرمابه متروكه، محل عمارت مسكوني ميرزا تقي اميركبير و بعضي از انبارهاي كهنه ضلع جنوبي باغ گلستان به اين امر اختصاص داده شد. بناي تكيه دولت به مباشرت دوستعلي خان معييرالممالك و به عنوان عظيم ترين نمايشخانه با گنجايش بيست هزار نفر و صرف مبلغي معادل يكصد و پنجاه هزار تومان در سال 1285 قمري آغاز شد و اتمام آن 5 سال طول كشيد. اين بناي مدور ارتفاعي حدود يك بناي سه مرتبه را داشت. نماي خارجي آن ار آجر سفيد شده و نماي داخلي كاشي معرق بودو ديوارهاي داخلي با چادر و پرده جدا ميگشت. طبقه اول تكيه دولت مخصوص وزيران و حكام و ولايات بود. اتاق مخصوص شاه يكي از غرفههاي بالايي بود كه جلو آن پردهاي مشكي آويخته بودند و شبها هم چراغي در آن روشن نميكردند تا شاه بتواند آزادانه صحنه تعزيه را تماشا كند. ناصرالدين شاه مايل بود اين بنا مانند تماشاخانهها و آمفيتئاترهاي اروپائيان مانند آلبرت هال لندن ساخته شود تا نمايشهاي بزرگ در آن برگزار گردد. شروع ساخت تكيه دولت با كمك مهندسين انگليسي صورت گرفت اما ديري نگذشت كه به علت مخالفت، ناصرالدين شاه ناگزير شد آن را به تعزيه خواني اختصاص دهد. در مركز تكيه، سكوي مدوري بود كه از زمين حدود يك متر ارتفاع داشت و دو پله در آن به كار رفته بود. اين سكو با فرشهايي پوشانده و با اشياء مجللي تزئين شده بود و اختصاص به بازيگرها داشت ولي فاقد دكور نمايش بود. راهروهايي از قصر شاهي به تكيه متصل ميشد. ابن بنا ابتدا سقف نداشت و تعزيه زير سقف باز انجام ميگرفت و مشابه تئاترهاي باستاني يوناني و رومي بود. پس از اتمام بنا، به فكر ايجاد سقف افتادند كه كار بسيار خطيري بود و با دشواري بسيار زيادي انجام گرفت. سقف آن از هشت نيم دايره از چوب كلفت بود و به هنگام اجراي مراسم براي جلوگيري از آفتاب و ريزش برف و باران ، چادري كرباسي بر سقف مي كشيدند اين بنا در سال 1325 شمسي ويران گرديد و به جاي آن شعبه بانك ملي ايران ساخته شد. از رويدادهاي مهم در تكيه دولت، تشكيل نخستين مجلس مؤسسان و عزل احمد شاه و منصوب شدن سردار سپه به رياست حكومت موقتي بود. د
عمارت تکیه دولت
تکیه دولت
تکیه دولت
تکیه دولت
تکیه دولت
عمارت نقاره خانه
عمارت نقاره خانه
بناي ضرابخانه در چالهرز شميران قرار داشت. بناي نخست به منظور كارخانة چلوار بافي در زمان ناصرالدين شاه ساخته شد، سپس به سال 1294 قمري. با ورود كارخانه سكه زني آن را به ضرابخانه تبديل كردند و در سال 1295 قمري. براي نخستين بار در آنجا سكة مسي، و سپس سكة نقره ضرب كردند و در دوره مظفرالدين شاه (4-1313 قمري.) بناي جديدي براي ضرابخانه ساختند.
عمارت ضرابخانه
عمارت ضرا بخانه
از ساختمان هاي مهم كاخ گلستان ، تالار موزه است كه بعدها به اسم تالار سلام تغيير نام پيدا كرد. ناصرالدين شاه پس از بازگشت از سفر 1291 قمري و ديدن موزه هاي اروپا دستور دادعمارت كنوني را كه شامل اتاق موزه، سراسرا، حوضخانه، تالار برليان، تالار تشرفات و ديگر ملحقات بود ساختند كه همگي آنه هنوز پابرجاست. اين بنا در سال 1293 قمري پايان گرفت و آثار نفيس و گرانبهاي ايراني و خارجي، هداياي پادشاهان و سران كشورهاي خارجي را در آن گردآوري كردند. گذشته از اينها، جواهرات سلطنتي نيز مدتي در اين تالار نگهداري مي شد، تخت طاووس و تخت نادري را نيز به اين تالار منتقل كردند. اين تالار نخستين موزه سلطنتي و دولتي ايران به شمار مي رود. بناي اوليه اين تالار بين عمارت شمس العماره و گوشه شرقي باغ قرار داشت كه تخريب شده است.
عمارت تالار سلام
تالار آینه
عمارت معروف به خوابگاه جديد در سال 1303 قمري. به دستور ناصرالدين شاه، زير نظر امينالسلطان در محوطة باغ گلستان در شمال حياط حرمخانه بنا شد. كار ساختمان مدت يكسال به درازا كشيد و در سال 1304 قمري. به پايان رسيدي. طرح ساختمان اين كاخ كاملاً به شيوه اروپايي و تقليدي از كاخ دلمه باغچه استانبول بود. اين ساختمان از سه طبقه تشكيل ميشد، از زيرزمين اين بنا به عنوان خزانه براي نگاهداري پول، اسكناس و جواهرات سلطنتي استفاده ميشد. طبقات فوقاني داراي تالارها و اتاقهاي متعدد بود كه قسمتي از آن به خوابگاه شاه اختصاص داشت. تزئينات داخل بنا شامل كاشيهاي برجستة منقوش بود، به ويژه سر بخاريهاي كاشي اين بنا را بسيار زيبا ساخته بودند. يكي از اتاقهاي اين عمارت تماماً با نقاشي ديواري توسط بهرام نقاش كرمانشاهي نقاشي شده بود، و مجالس جشن و سرور را نشان ميداد. عمارت خوابگاه، بعدها تخريب و ساختمان وزارت دارائي به جاي آن ساخته شد.
عمارت خوابگاه
عمارت اندرونی ارگ کاخ ناصرالدین شاه
عالی قاپو سر در تخت مرمر در میدان ارگ
+ نوشته شده توسط ِشا پور در یکشنبه شانزدهم اردیبهشت 1386 و ساعت
16:57 |
ماشین پست دوره قاجار
اصطبل پست
محموله پستی مورد سبقت دزدان
اين بنا، در شمال ميدان توپخانه، همراه با ساختمان تلگرافخانه، در جنوب آن، در دهة1330 تخريب شد. به جاي تلگرافخانه، ساختمان مخابرات سر بر آورد اما محوطة ساختمان بالا ايستگاه اتوبوس مانده است، شايد به علامت سوگواري بر حماقت ويران كردن اين ساختمانها، آن هم زماني كه در اين شهر زمين باير بسيار بود.
خانه حسین پاشا خان در محدوده توپخانه
درشکه در تهران
محموله پست
پست رسان دوره قاجار
چا پار خانه
ممهور کردن محموله پستی
|
